Aya, Diakon Makasindi Ti Anglem

Kunada, GRO kano ti kadaanan a propesion itoy lubong, ngem kunak met… partera ketdi ti kaunaan.

Ta asino ngarud aya, ti nangpaganak kadagiti amin a naitao (idi ken ita) ditoy lubong a daga ken danum.

No ar-arigen, ti panaganak iti balay ket maysa a tradision kadagiti naduma-duma a paset ti lugar, kultura kadagiti tribu ken trabaho kadagiti kaadduan. No diak agriro, adda pay kansion, sala ken chant mainaig iti panaganak.

Kadagiti dadduma ket maaw-awagan ti partera kas komadrona, mangngilot, midwife ken dadduma pay.

Kadagiti uppat nga ubbingko, amin dagitoy ket iti balay a nayanak. Awan met ketdi ti nagbalin a problema iti panakaipasngayda, agsipud ta nasayod met. Imbag ketdi, ta awan ti sungat a nangbantay kenni baket, he he.

Ti inauna ket maysa a midwife, dua nga oras sa a nagpasikal, kasta met laeng iti maikaddua. Agarup alas nuebe ti parbangon idi naganak. Ti maikatlo ket alas dos ti parbangon a nagpasikal. Aysus, maspaul nga agbiaheak iti 12 a kilometro tapno alaen ti lumakayen a partera. Ti maikapat ket parbangon a nayanak.

Ti maikalima ket naituding nga iti balay koma manen. Ngem sakbay a nadanon ti naituding nga aldaw, addan pakdaarnan a maipariten nga aganak iti balay… masapul nga iti ospital.

“Apay?” Daytoy ti saludsod. Tapno maliklikan peggad iti panaganak, kas koma ti komplikasion, panakatetano or worst, panakatay ti ina wenno maladaga.

Wen met ketdi, adun dagiti damdamag nga addan dagiti maladaga a natay gapu iti saan a naannad a panakaganuat ti panaganak… kas koma, napulsot ti ulona ti maladaga, panakatinnag gapu iti galis ken dadduma pay gapu iti panagbaybay-a ti partera.

Ngem, adda met damag nga adda met natay nga inna bayat iti panaganakna iti ospital.

Ngem, adu kadagiti inna ti kaykayatda iti balay. Umuna, agsipud ta mataripatoda a naimbag manipud iti panagpasikalda agingga iti panaganakda. Adda latta ngamin iti sibayda dagiti partera a mangap-apros iti tianda ken mangilot kadakuada.

Maikaliman nga yanak ni baket, ket agsipud ta kayatna a ma-ligate kano, gapuna nga iturturedna kanon iti ospital. Idi nagsakit aldaw iti Sabado, iti dayta a rabii, intarayko. Ngem… apaman a simmangpet, nagsardeng metten a nagsakit.  Ti nadanon a maysa… ti tallo a simmaruno iti labor room ket naganakda aminen. Ni baket ket alas dos ti malemen manipud alas nuebe idi rabii, awanen ti panagsakitna.

“Agawidtayon!” Indayamudom ni baket. Madi met ti ospital. Ket inpapilitmi ah. Inikkanda ket ngarud iti HAMA ti papelmi.

Uppat nga aldaw kalpasanna, parbangon pay laeng, nagsakiten ti tianna. Ngem paliiwen pay kano. Idi malemen, ay ket pilitek nga itarayko iti ospital. Ngem madina kayaten. Balay kanon.

Kasla ammokon ti rason, napabutnganen idi inpanko iti ospital… ti dara, ti sangit, dagiti eksena a makapespes puso, dagiti darakkel a dagum, babassit nga agas… daydiay ngata.

Timmawagak ti tallo a midwife ti ilimi, ngem nagduduma ti rasonda, ngem maymaysa ti rekomendasionda… iti ospital kano. Agurayka, adda met am-ammok iti Candon… isun a, ti tinawagakon. Ket immayda met… babaen iti tulong ti maysa a gayyem, maysa a midwife a lisensiado ken partera a baket nga eksperiensado ngem awanen ti lisensiana ti immay. Ala, nagagetda met ta immayda insigida.

Riniknada, no mano a CM… ready kanon a rummuar. 4:30 ti malem, “ageddek kan, kunada.” Ay ket uray la agrungiit ni baket. Kasla siak payen ti marigatan… ngem no ibagak nga ipanko iti ospital, dina met kayat. Ala, anusam ngarud ti ageddek iti ut-ot.

7:15am, kaasi ti Apo, naipasngay ni Liam Carrie. Nagibit iti tangatang ti natinggaw a timekna.

Ayna, dagiti pammati manen… masapul a maikali ti kadkaddua iti pagtedtedan ti danum… dika tumaltaliaw tapno saan a managbabain ti ubing. Ikkam ketdi ti papel ken ballpen ti kadkaddua a maikali tapno nasiribto. Ken dadduma pay. Diay dadduma, ti ar-aramidenda ket ikabilda iti banga ti kadkaddua samonto bungonen ti diaryo tapno nasiribto.

Ania pay? Maitar-ap nga maladaga, tapno saan a managbabain. Daytoy ngamin ti kuna dagiti babbai, masapul a maikabil iti tengnga ti bigao ket yakayakmo… naa, kasla met la iriken ti maladaga. Imbag la ketdin ta awan masarakak a bigao, nagbalin koman a jumping baby ti kayanak nga anakko, he he.

Kua baket, inka kano idiay yan ti dalikan, inka laktawen daydiay tapno dika aglammin ken dardaras nga agimbag ta sugat.

Aglabaka ti lampin. Apay koma, koma met, ket adda met washing machine iti balay, he he.

Nasayaat ketdi ti aganak iti ospital. Ngem koma, bigbigen latta metten dagiti sumagmamano a rason no apay nga adda latta met dagiti aganak iti balay. Ket no awanen ngay aganak iti balay, adda pay ngarud ama nga agikali ti kadkaddua ti ubingda.

Ken wen… saan met amin ket adda kuartana nga im-imitenna. Ta uray libre a kunada, adda latta met dagiti masapul a gatangen. Dila ngata mabalin a yas-asidegda dagiti dadduma nga ospital iti nalayang a lugar.

Ngem manen… awatentayo met ti rikna dagiti mangipatpateg iti annungenda iti biag… ta adda kadakuada, no mabalin ket dida kayat awaten ti tangdanda ta daytoy kano ket maysa met a misionda a tumulong kadagiti umili.

Ta kua ngamin… no awan ti aganak ti balay, di pay ket diak makapag-anglemen. Iti daan a di-uging a plantsa, mangbirok ti rigis ti lupot, sindian ket paasuken, ta bareng iti asukna, saan laeng a dagiti katattawan ti mapaksiat– no di ket uray dagiti pammatimi ket mapagtalinaed.

2 thoughts on “Aya, Diakon Makasindi Ti Anglem

  1. agpayso met ketdi nga mayat a tlaga iti aganak iti ospital ta iti daytoy a generation, adun ti improvement iti siencia ngem kasanun dagiti maipan ospital nga awan pulos pagbayad da iti bill.. maasianak man kaniada ta kasla da la piman a dumawat iti discount ken agpakaasi kadagiti doctors ngem bale awan la met kadagiti dadduma uray kasano panagpakaasida… adda met dodoctors a naayat panagpuspusuna ngem adu met latta iti awan consideration na a kunada… iti luglugar a nadanun mi iti upland municipalities, balay ti naganakan dagiti babbai ket nakitak met a very healthy dagiti ubbing… saan da koma a pagpaparisen iti kalidad ti panagbiag ta iti panawen a kastoy, di tayon piliten nga agtakaw wenno aghold up dagiti awanan… tulungan tayo ketdi ida..uray balay paganakan, ited tayo amin a kabaelan para iti pagsayaatan dagiti agina, saan tayo nga awanen dagiti partera a sidadaan a tumulong…

  2. makakatawaaki kadwa jay pammati nga bigao unayen aya nga agpayso ti nadumaduma nga papatien ditoy rabaw ti daga ngem ala kasta la ti byag ti pagyamanan tau ket uray kasanu ti karigat ti pangbyag mailasat tau koma kadagiti nakas-ang nga paspasamak d2y rabaw ti dga

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s