NAIDUMDUMA A KALDING, NAGANAK TI INNEM

This goat gave birth to six kids in Candon City.

This goat gave birth to six kids in Candon City.

Saan laeng a maysa wenno dua… no di ket 6 ti inyanak ti maysa a pangganakan kalding ti maysa a residente ditoy Parioc Primero, Candon City.

Uray ni Crisanto Gadia nga isu ti akinkukua ti kalding, ti kasla di pay mamati idi makitana nga innem ti anak ti kaldingna. Ay-ayatna pay ta makitana dagiti nabun-as a babassit a kalding.

“Naganas a ti rikna ta naganak ti innem.” Kunana idi nadamag maipanggep iti panaganak ti kaldingna.
Ti sigud a 15 a kaldingna ti nagbalinen a duapulo ket maysa gapu ta nanayunan nga insigida ti inem.
Ngem kuna ni Crisanto a nupay nasdaaw ti panaganak ti kalding, ngem siguden a managadu ti panaganak ti kalding.

Idi damo a naganak ti kalding a maysa daytoy nga ayoyo, dua ti nagbalin nga anakna. Iti maikaddua a panaganakna ket tallo ken uppat iti simmaruno. Ket ita a maikapat a naganak manen, nakaskasdaaw ti innem ti anakna.

“Mayat ti rikna ta innem nupay narigrigat laeng nga aywanan ta ad-aduda a banatayan.” Kinunana bayat iti interview kenkuana. Ngem kinunana a dakkel a banag ti innem a kalding a nainayon kadagiti taraken nangruna ta isu met ti maysa a livelihoodna itan.

Ti puonan ti kalding a naganak iti innem ket naggapu kenni tatangna. Agpapan kadagitoy a gundaway, adda pay laeng kenkuana ti nasao a puonanna nupay medio bumaketen.

NI CRISANTO
???????????????????????????????Maysa a mannalon ni Crisanto iti Parioc Primero ngem maysa kadagiti kangrunaan a makatultulong iti panangbiagna iti pamiliana ti panagtaraken ti kalding. Nagbalin kas maysa nga Overseas Filipino Worker ngem idi nagawid inpamaysanan ti panagtalon ken panagtaraken ti kalding.

Nangrugi laeng iti bassit a bilang ti kalding iti damona nga agtaraken. Ngem bayat iti panaglabas ti tawen, umad-adu ti bilangen ti kalding.

Idi nangisayangkat ti City Agriculture Office ti Candon City ti seminar iti panagtaraknan ti kalding, nagatendar ta kayatna la unay ti maaddaan iti impormasion ken sursuro iti umno ken rumbeng a wagas iti panagtaraken ti kalding.

Kas resulta, nabangon ti ubongna para kadagiti kaldingna. Naammuanna ti wagas iti panangpakan ken panangpatubo iti ruot iti arubayanna ken panagurnong kadagiti garami ti mani. Ken panangkubong kadagiti kalding. Adu pay ti nasursurona a rumbeng nga aramidenna tapno agbalin a nabun-as ken nasalun-at dagiti tarakenna.

KARKARNA A KALDING
Pinasingkedan ni Dr. Rolando Maranion, City Veterinarian ti Candon City a ti panaganak ti kalding iti innem ket karkarna ken manmano a mapasamak. Inlawlawagna a ti kalding ket kadawyan laeng a maysa wenno dua ti mayanakna.

Ti kalding ni Crisanto ket makuna a karkarna gapu ta managadu ti panagan-anakna. Dua ti damona, naganak pay ti uppat ken innem iti maikatlo a panaganakna. Posible ngarud nga ad-adu pay ti mayanakna iti sumaganad a bulan.

PANAGTARAKNAN TI KALDING
Nupay saan a nalatak a dinguen kadagiti dadduma a probinsia ti Pilipinas ngem maysa kadagiti kangrunaan a pagaayat ni Ilocano a taraknen gapu iti maganansia no mailako ken iti pagaayata a karnena. Ni Ilocano ti mangpabpaborito la unay ti “kilawen”, “pinapaitan” ken ti “sinanglaw” a kalding a di kayat dagiti dadduma a lugar.

No ar-arigen, ad-adu pay a pamilia ti agtartaraken ti kalding ngem iti baboy. Nalaka a taraknen ta iwayway laeng iti yan ti talon wenno igid ti kalsada tunggal malem wenno ikabil iti kubong a purpurwakan ti ruot. Kadaywanen a buya a makita iti malem ti maysa a tao a nakaigpil ti wayway a mangpapaarab iti ruot ti kaldingna.

Nalatak ti Candon City iti panagtaraknan ti kalding ta manipud nasursuro ni mannalon ti epektibo a wagas, umadon ti agtartarakenen.

Kinapudnona, ti goat raisers ti Candon City ti Hall Of Famer iti Siglat Awards ti probinsia ti Ilocos Sur gapu met laeng iti epektibo a wagasda iti panagtaraknan ti kalding ken panagtutunos dagiti kamengna.###

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s